Hakkari’de bir ilk gerçekleşti

Hakkari’de tarımsal üretimin çeşitlendirilmesine yönelik önemli bir bilimsel çalışmaya imza atıldı. Hakkari Üniversitesi Gıda, Tarım ve Hayvancılık Araştırma Merkezi bünyesinde yürütülen araştırma kapsamında, kentte daha önce yetiştiriciliği yapılmayan yer fıstığı çeşitleri deneme amacıyla toprakla buluşturuldu. Zap Vadisi’nde gerçekleştirilen çalışma, Hakkari’nin iklim ve toprak özelliklerinin farklı tarım ürünlerine uygunluğunun belirlenmesi açısından dikkat çekti.

Hakkari Üniversitesi öğretim üyesi Doç. Dr. Mehmet Macit Ertuş öncülüğünde yürütülen araştırma, Zap Vadisi’nde yaklaşık 1350 metre rakımda bulunan Kırıkdağ köyündeki bir çiftçiye ait tarım arazisinde gerçekleştirildi. Çalışmada, Türkiye’nin farklı bölgelerinde yetiştirilen yer fıstığı çeşitlerinin Hakkari koşullarında gelişim gösterip gösteremeyeceği incelendi.

Bilimsel araştırma kapsamında Doğu Akdeniz Tarımsal Araştırma Merkezi’nden temin edilen farklı yer fıstığı çeşitleri kullanıldı. Bölgenin iklim özellikleri ve yetişme dönemindeki sıcaklık koşulları dikkate alınarak iki ayrı ekim tarihi belirlendi. İlk ekim 20 Mayıs 2026 tarihinde yapılırken ikinci ekim 2 Haziran 2026 tarihinde gerçekleştirildi.

Farklı tarihlerde toprakla buluşturulan yer fıstığı çeşitlerinin gelişim süreçleri takip edilerek bölge şartlarına uyum potansiyelleri değerlendirildi. Araştırmada özellikle Zap Vadisi’nin kendine özgü iklim yapısının yer fıstığı yetiştiriciliği üzerindeki etkilerinin ortaya çıkarılması amaçlandı.

Hakkari’nin büyük bölümünün dağlık ve yüksek rakımlı alanlardan oluşmasına rağmen Zap Vadisi gibi daha düşük rakımlı bölgelerin farklı tarımsal ürünlerin yetiştirilmesi açısından önemli imkanlar barındırdığı değerlendiriliyor. Bu nedenle gerçekleştirilen araştırmanın yalnızca yer fıstığı üretimi açısından değil, kentte alternatif tarım ürünlerinin belirlenmesi bakımından da önem taşıdığı ifade ediliyor.

Doç. Dr. Mehmet Macit Ertuş tarafından yürütülen çalışmada elde edilen ilk bulgular, yer fıstığının Hakkari koşullarında yetiştirilebileceğine yönelik olumlu işaretler verdi. Araştırmanın başlangıç aşamasında ortaya çıkan sonuçlar, ilerleyen dönemlerde daha kapsamlı verim ve adaptasyon denemelerinin yapılmasına zemin hazırladı.

Bölgede ilk kez gerçekleştirilen bu deneme, Hakkari tarımında ürün çeşitliliğinin artırılmasına yönelik yeni bir araştırma alanı oluşturdu. Yer fıstığının bölgenin üretim desenine dahil edilme ihtimali, özellikle Zap Vadisi çevresindeki tarım arazilerinin değerlendirilmesi açısından önem kazandı.

Araştırmayı yürüten Doç. Dr. Mehmet Macit Ertuş, Hakkari’de ilk kez gerçekleştirilen yer fıstığı adaptasyon çalışmasının bilimsel açıdan önemli olduğunu belirtti. Elde edilen verilerin değerlendirilme sürecinin devam ettiğini aktaran Ertuş, araştırmanın bilimsel yayına hazırlanmakta olduğunu ve kesin sonuçların yayın sürecinin tamamlanmasının ardından kamuoyuyla paylaşılacağını ifade etti.

İlk gözlemlerin olumlu olduğunu belirten Ertuş, çalışmanın ilerleyen yıllarda farklı yer fıstığı çeşitleriyle sürdürülebileceğine dikkat çekti. Daha geniş kapsamlı araştırmalarla ürünlerin verim potansiyelinin, bölge koşullarına uyumunun ve tarımsal üretime sağlayabileceği katkıların daha ayrıntılı biçimde ortaya konulması hedefleniyor.

Hakkari’de gerçekleştirilen araştırma, bilimsel yönünün yanı sıra taşıdığı manevi anlamla da dikkat çekti. Doç. Dr. Mehmet Macit Ertuş, yürüttüğü çalışmayı Hakkari’ye duyduğu sevgi ve bağlılıkla tanınan öğretmen babası Mesut Ertuş’a ithaf etti.

Memleketinin tarımsal gelişimine bilimsel çalışmalarla katkıda bulunmayı amaçlayan Ertuş’un bu anlamlı tercihi, araştırmaya ayrı bir değer kattı. Çalışma, akademik bilgi birikiminin yerel üretim imkanlarının geliştirilmesi amacıyla kullanılmasına örnek oluşturdu.

Araştırmanın gerçekleştirilmesinde kendilerine destek sağlayan tarla sahibi Hamdi Dilbilen’e ve çalışma sürecinde görev alan öğrencilerine teşekkür eden Ertuş, bilimsel araştırmalarda üreticiler ile akademisyenler arasındaki iş birliğinin önemine dikkat çekti.

Çiftçiye ait arazide yürütülen araştırma, üniversitede gerçekleştirilen bilimsel çalışmaların doğrudan tarım alanlarında uygulanabilmesi açısından da önem taşıdı. Üniversite, öğrenciler ve yerel üreticilerin katkılarıyla gerçekleştirilen denemenin, gelecekte yapılacak benzer araştırmalara örnek olması bekleniyor.

Hakkari’de tarımsal faaliyetler büyük ölçüde bölgenin coğrafi yapısı ve iklim koşulları doğrultusunda şekillenirken alternatif ürünlerin belirlenmesine yönelik çalışmalar, üretim imkanlarının geliştirilmesi açısından önem taşıyor. Özellikle Zap Vadisi gibi farklı iklim özelliklerine sahip alanlarda yapılacak bilimsel denemelerin, bölgenin tarımsal potansiyelinin daha kapsamlı biçimde değerlendirilmesine katkı sunabileceği belirtiliyor.

Yer fıstığının Hakkari’de yetiştirilmesine yönelik gerçekleştirilen ilk araştırma, kentte tarımsal üretimin çeşitlendirilmesi konusunda yeni bir kapı araladı. Ancak ürünün bölgede ekonomik olarak yetiştirilip yetiştirilemeyeceğinin belirlenmesi için daha kapsamlı verim araştırmalarının yapılması gerekiyor.

Hakkari Üniversitesi bünyesinde yürütülen çalışmanın bilimsel sonuçlarının yayımlanmasıyla birlikte yer fıstığının bölge koşullarındaki gelişimi ve üretim potansiyeli hakkında daha net verilere ulaşılması bekleniyor.

Zap Vadisi’nde başlayan bu bilimsel girişimin, ilerleyen yıllarda farklı tarım ürünleri üzerinde gerçekleştirilecek araştırmalara da katkı sağlaması ve Hakkarili çiftçiler için yeni üretim seçeneklerinin değerlendirilmesine öncülük etmesi hedefleniyor.